De Hanze oud

Handel en samenwerking

Steden als Zwolle, Kampen en Deventer waren vroeger erg rijk. Dat kun je nog altijd goed zien. Bijvoorbeeld aan de mooie huizen en aan de hoge muren rond de stad. Maar hoe werden ze zo rijk?

Groep 5/6

Samenwerken

In 1356 werden Zwolle, Kampen en Deventer lid van de Hanze. Dit was een vereniging van meer dan 70 steden. Ook veel steden uit het buitenland waren lid. Bijvoorbeeld uit Duitsland en Polen. De leden van de Hanze werden Hanzesteden genoemd. En ze hadden maar één doel: samen spullen kopen en verkopen, handel dus. Door samen te werken konden de Hanzesteden meer geld verdienen.

Oostzee

De Hanzesteden deden vooral zaken aan de kust van de Oostzee. Daarom lagen de Hanzesteden vaak aan het water. Denk bijvoorbeeld aan Kampen, Zwolle en Deventer aan de rivier de IJssel. Via de IJssel reisden de Nederlandse handelaars op boten naar de Oostzee. En vandaar zeilden ze naar plaatsen in Denemarken, Zweden en Noorwegen.

Veilig

De Hanzesteden hielpen elkaar goed. Samen konden de handelaars uit de Hanzesteden bijvoorbeeld veilig reizen. Want piraten durfden een grote vloot schepen niet aan te vallen. Zo werd er veel geld verdiend. Vooral met de handel in vis, hout, bier en graan. De Hanzesteden werden dan ook steeds rijker. Er kwamen grote muren rond de steden. En voor de handelaars kwamen er mooie huizen.

Amsterdam

Rond 1500 werden de Hanzesteden minder belangrijk voor ons land. En een eeuw later veroverden Nederlanders gebieden in Azië en Afrika. Uit deze gebieden kwam suiker, peper, koffie en thee. Vooral handelaars uit Amsterdam deden goede zaken en zo werd Amsterdam erg belangrijk voor ons land. De Hanzesteden kwamen op de tweede plaats.

 

Groep 7/8

Samenwerken was slimmer en goedkoper

Een Hanze was een groep handelaren die samenwerkten. Ze woonden verspreid over verschillende steden en handelden in dezelfde producten. Door samen te werken konden zij goedkoper werken en in elkaars gezelschap veiliger reizen. Ze konden grote hoeveelheden producten ineens kopen of verkopen. Dat was extra voordelig. Maar minstens zo belangrijk was dat ze samen sterker stonden tegenover de landsheren, die steeds wat anders wilden.
Vanaf 1356 was de Hanze een verbond van steden, dus niet meer alleen van de handelaren in die steden. Dat werd besloten op de eerste Hanzevergadering in Lübeck (Duitsland).

Een netwerk van Spanje tot Estland

De Hanze werd een machtig netwerk van handelssteden die samenwerkten. Dit netwerk strekte zich uit over Duitsland, Nederland, België, Estland, Litouwen, Letland, Noorwegen en Polen. Veel van de handelsroutes liepen over de Oostzee. Het Hanzenetwerk stopte niet bij de grenzen van deze landen. Men dreef ook handel buiten dit gebied, met Londen en zelfs met Spaanse steden. Hanzesteden lagen vaak aan zee of aan een grote rivier, in Nederland bijvoorbeeld aan de IJssel.
De steden probeerden binnen het Hanzegebied de problemen uit de weg te ruimen die de handel belemmerden.

Koggeschepen en koopmanshuizen

Er werd druk gehandeld in producten als zout, granen, vis, hout, wijn, bier, dierenhuiden en linnen. Het vervoer ging vooral over zee en over rivieren. Daarvoor bouwden ze zogeheten koggeschepen van 15 tot 30 meter lang. De Hanzesteden groeiden en bloeiden. Ze bouwden stadsmuren, waarbinnen mooie koopmanshuizen werden gebouwd. Er kwamen opslagplaatsen en allerlei andere gebouwen die nodig waren voor de handel. De erfenis van de Hanze is nog duidelijk te zien in steden als Zutphen of Zwolle, maar ook in kleine Hanzestadjes zoals Hasselt of Doesburg.

Van de Oostzee naar Indië

Andere handelssteden als Amsterdam waren geen lid van de Hanze en daardoor een concurrent van de Hanzesteden in Nederland. In de 16e eeuw viel het Hanzeverbond uit elkaar. Vanaf dat moment werd de Oostzeehandel vooral geregeld door niet-Hanzesteden.
Antwerpen werd toen het nieuwe centrum van de handel. Dat duurde tot 1585. Toen nam Amsterdam het over. Kort daarna werd de Nederlandse handel steeds meer op de wereldzeeën gericht. De verovering van koloniën en de producten die daar werden weggehaald werden de nieuwe basis van de handel. Daardoor verloren de oude Hanzesteden hun belangrijke plek.