Canonmuseum

Zeeuws maritiem muZEEum

Het Zeeuws maritiem muZEEum presenteert verschillende topstukken die de vensters Michiel de Ruyter, De VOC en Slavernij uit de Canon van Nederland illustreren. Meer over topstukken en activiteiten vind je hieronder.

Het Zeeuws maritiem muZEEum bevindt zich in het centrum van Vlissingen en heeft een collectie onderwaterarcheologie, Michiel de Ruyter en meer.

Zeeuws maritiem muZEEum
Nieuwendijk 11
Vlissingen

www.muzeeum.nl/nl

Topstukken

Michiel de Ruyter. De grootste zeeheld

Michiel Adriaenszoon de Ruyter wordt in de Gouden Eeuw ‘redder van het vaderland’ genoemd. Zijn rol in zeeslagen bepaalt het lot van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Bestevaêr is zijn koosnaam: ‘beste vadertje’ – omdat hij zo goed is voor zijn bemanning. De Ruyter is zoon van een zeeman, later bierdrager. In zijn tijd is het bijzonder als je van eenvoudige kwajongen uit Vlissingen opklimt tot admiraal.


Dit portret is gemaakt door Ferdinand Bol, een leerling van Rembrandt. De eretekens en symbolen in het schilderij en de pronklijst tonen de bewondering voor De Ruyter. Ze verwijzen naar zeevaart en oorlogsvoering. De Moorse jongen is toegevoegd om de status van De Ruyter te benadrukken. Voor zover bekend heeft De Ruyter nooit tot slaaf gemaakten als bediende in huis gehad.

Anna van Gelder. Zakenvrouw uit Vlissingen

In 1652 trouwt Michiel de Ruyter met de Vlissingse Anna van Gelder, zijn derde vrouw. De twee houden veel van elkaar. Hij schrijft haar uitgebreide brieven als hij op zee is. Zij gaat met hem mee op belangrijk bezoek, bijvoorbeeld naar raadspensionaris Johan de Witt. Van Gelder is een zakenvrouw. Zij regelt alle financiële zaken van De Ruyter aan de wal, zorgt voor scheepsbevoorrading en betaalt de zeemansvrouwen.

Dit portret is waarschijnlijk geschilderd door Ferdinand Bol of Hendrick Berckman. Schilderij en lijst zijn rijk versierd met symbolen die verwijzen naar voorspoed, geloof en deugdzaamheid. Anna van Gelder is een belangrijke vrouw. Niet slechts ‘de vrouw van’ Michiel de Ruyter, maar ook zijn zakenpartner, grote liefde en moeder voor de kinderen. Ondanks hun rijkdom leeft het echtpaar in soberheid.

Het Wiel van Michiel

Het verhaal gaat dat Michiel de Ruyter als opstandige jongen van school is gestuurd. Hij wil varen. Dus gaat hij in dienst bij de rijke Vlissingse reder Cornelis Lampsins. Als arme jongen moet hij onderop beginnen: op de lijnbaan, als touwslagersleerling. Als Michiel elf jaar is, gaat zijn diepste wens in vervulling: hij mag als bootsjongen mee naar zee.

De loopbaan van de Ruyter is ongekend, zeker voor de zeventiende eeuw. De Vlissingse zoon van een bierdrager maakt razendsnel carrière in de handel, de walvisvaart en de kaapvaart. Zijn leiderschap en strategisch inzicht vallen op. Uiteindelijk schopt hij het tot admiraal. De Ruyter speelt een belangrijke rol in veel zeeslagen. Hij is de beroemdste zeeheld van Nederland.

Vlaggenschip De Zeven Provinciën

De Zeven Provinciën is het bekendste oorlogsschip uit de Gouden Eeuw. Het speelt een grote rol in veel zeeslagen, zoals de Tocht naar Chatham. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en Engeland strijden in de zeventiende eeuw om handels- en zeeroutes. Tijdens de zeeslag bij Chatham in 1667 breken Nederlandse schepen door een zware ketting op de zeebodem, en verslaan zo de vijand. Dit leidt tot de Vrede van Breda. Engelse schepen worden als buit mee naar huis genomen.

Van 1666 tot 1674 heeft Michiel de Ruyter de leiding over De Zeven Provinciën. Het linieschip van de Admiraliteit (marine) telt wel tachtig stuks geschut. Dit indrukwekkende scheepsmodel is gebouwd naar tekeningen uit de zeventiende eeuw van de Nederlandse maritieme schilder Willem van de Velde. Specialisten maakten vervolgens deze gedetailleerde reconstructie. Dit model is gebruikt in de film Michiel de Ruyter (2015).

Leven op het VOC-schip Rooswijk

Meer dan 250 jaar lagen deze objecten op de zeebodem. Het is een wonder dat ze zo goed bewaard zijn gebleven. Het mosterdpotje is gevonden met de lepel er nog in. De bril is compleet met een setje lenzen. Dit waren luxe voorwerpen in bezit van de officieren op het schip. Onderwaterarcheologie leert ons veel over het leven aan boord tijdens de lange zeereizen.

In 1740 vergaat VOC-schip Rooswijk voor de kust van Engeland. Op de zeebodem staat de tijd stil. In 2005 haalt een groep duikers zilverbaren, munten en gebruiksvoorwerpen naar boven. In 2017 start een archeologische opgraving en wordt de Rooswijk in kaart gebracht en onderzocht door een team van Nederlandse en Britse experts. De objecten die naar boven komen vertellen ons veel over eten, drinken en de hygiëne aan boord. Deze objecten behoren tot de mooiste en best bewaarde exemplaren die er gevonden zijn.

Een Zeeuws slavenschip. D’ Elisabet Galy

Vanaf de achttiende eeuw speelt Zeeland een grote rol in de slavenhandel. Vanuit de havens van Middelburg en Vlissingen varen schepen uit die lijken op dit model uit 1762. Ze gaan naar West-Afrika om mensen te kopen. De tot slaaf gemaakten worden naar Amerika gebracht en daar verkocht. Ze moeten voor hun nieuwe eigenaren werken op plantages. De schepen keren naar Europa terug met handelswaar.

In de achttiende eeuw wordt mensenhandel niet op grote schaal veroordeeld, zoals tegenwoordig. Historici zijn het er niet over eens of er voor de slavenhandel speciale schepen werden gebouwd. Schepen zijn wel omgebouwd, soms ook tijdens de zeereis. Er zijn weinig scheepsmodellen van slavenschepen bekend. Dit model van D’ Elisabet Galy is daarom zeldzaam. Vooral de middenstand in Middelburg en Vlissingen profiteert flink van de driehoekshandel met West-Afrika en Amerika.