1809−1854

De Dedemsvaart

De baron graaft een kanaal

Tijd van burgers en stoommachines

Goed idee?

In de 18de eeuw was het noorden van Overijssel een moeilijk te bereiken en armoedige streek. De rijke Gerrit Willem van Marle wilde daar een einde aan maken. Zijn oplossing was een kanaal te laten graven vanaf Hasselt tot aan Ane bij de Vecht. In 1791 was zijn plan klaar. Maar toen begonnen de Zwollenaren zich er mee te bemoeien: zij wilden een kanaal langs hun stad! In 1799 overleed Van Marle. Van zijn kanaal was niks terechtgekomen.

De baron

Op 12 december 1802 trouwde Jan Willem baron van Dedem met Judith van Marle, de dochter van Gerrit Willem van Marle. Baron van Dedem zag wel wat in het plan van zijn schoonvader en ging verder met het ontwerp. In 1809 bracht koning Lodewijk Napoleon een bezoek aan Overijssel. De koning bekeek het plan van de baron en gaf hem toestemming het kanaal te laten graven. Het kanaal is genoemd naar de baron: de Dedemsvaart.

Met de hand

Op 9 juli 1809 ging de eerste schep bij Hasselt de grond in. Er waren nog geen graafmachines, dus het hele kanaal moest door mannen met de schep worden uitgegraven. Ze verdienden ongeveer
f 1,‒ per dag. 3 jaar later was het eerste deel van het kanaal af. Baron van Dedem was zo trots dat hij zijn huis in Vollenhove liet afbreken en het in Den Hulst weer liet opbouwen. Vanuit zijn kamer kon de baron de hele dag naar "zijn" kanaal kijken.

Geldnood

Een kanaal laten graven is duur. In 1826 had de baron geen geld meer om verder te graven. Hij verkocht het kanaal voor f 400.000,‒ aan de regering van Nederland. De regering zorgde er voor dat het kanaal werd doorgetrokken tot Ane.

Druk

In de tweede helft van de 19de eeuw was de Dedemsvaart een druk bevaren kanaal. In 1850 kwamen er 15.280 schepen langs sluis 1 bij Hasselt. De schepen vervoerden turf, kalk en landbouwproducten. Rond 1900 werden de schepen groter. Deze nieuwe schepen konden meer lading meenemen. Ook hadden ze vaak een motor. Hierdoor hoefden de schepen niet langer door mensen of paarden voortgetrokken te worden. Veel van deze schepen werden in Dedemsvaart gebouwd.

Dicht gegooid

In de loop van de 20ste eeuw werd het kanaal steeds minder belangrijk voor de scheepvaart. De moderne schepen waren te groot voor de Dedemsvaart. Ook namen vrachtwagens een groot deel van het vervoer van goederen over. In 1966 werd het kanaal op verschillende plekken dicht gegooid. Er moest plaats gemaakt worden voor een autoweg. Wil je weten hoe het kanaal er vroeger uitzag? Kijk dan eens op de fotoborden die op de plekken van de vroegere sluizen geplaatst zijn.