Canonmuseum

Spoorwegmuseum

Het Spoorwegmuseum presenteert verschillende topstukken die de vensters De eerste spoorlijn en Anne Frank uit de Canon van Nederland illustreren. Meer over topstukken en activiteiten vind je hieronder.

Het Spoorwegmuseum vertelt het verhaal van 175 jaar spoorwegen in Nederland. Het museum is gevestigd op een toepasselijke locatie en herbergt verschillende historische treinen.

 

Spoorwegmuseum
Maliebaanstation
Utrecht

www.spoorwegmuseum.nl/#

Topstukken

De Arend

Op 20 september 1839 is het zover: de eerste spoorlijn van Nederland wordt geopend, tussen Amsterdam en Haarlem. Het feest begint bij spoorwegstation d’Eenhonderd Roe aan de rand van Amsterdam. De stoomlocomotieven De Arend en De Snelheid trekken vanaf daar gezamenlijk een feesttrein vol genodigden. De komst van de trein leidt tot grote veranderingen op het gebied van vervoer en mobiliteit. Een goed spoorwegnet is bovendien een noodzakelijke voorwaarde voor de industrialisatie van Nederland.

De particuliere Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij legt de eerste spoorlijn aan. De Nederlandse overheid laat de aanleg van spoorwegen lange tijd over aan particulier initiatief. Pas in 1860 besluit zij zelf in spoorwegen te investeren. Daarna gaat het snel en worden steeds meer delen van ons land per trein bereikbaar. Na de versmalling van het spoor raken de oudste breedspoorlocomotieven overbodig. Dat betekent dat De Arend al omstreeks 1865 wordt gesloopt. Voor het eeuwfeest van de spoorwegen in 1939 vervaardigt men deze rijvaardige replica.

Beladen treinen

De presentatie ‘Beladen treinen’ bevindt zich in en rond een Nederlandse bagagewagen uit 1914. Net als veel ander treinmaterieel is deze bagagewagen tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter geroofd. De bagagewagen symboliseert de cruciale rol van de Nederlandse Spoorwegen bij de massadeportaties van de Joodse bevolking. Zonder te protesteren werkt NS namelijk mee aan het transport van Joodse Nederlanders naar doorgangskamp Westerbork in Drenthe. Nederlandse locomotieven met Nederlands treinpersoneel brengen vervolgens 102 deportatietreinen met circa 103.000 mensen van Westerbork naar de Duitse grens. Vanaf daar rijden Duitse treinen door naar de concentratie- en vernietigingskampen.

Deze bagagewagen is in 2002 in Roemenië teruggevonden. Het is niet meer te achterhalen of de wagen daadwerkelijk voor het vervoeren van mensen is gebruikt. Behalve derde klasse-personenrijtuigen en goederenwagens zijn echter ook dit soort wagens ingezet bij de deportatie van Joodse Nederlanders naar de concentratie- en vernietigingskampen. Door deze wagen leeg te laten, probeert de presentatie de onmenselijke omstandigheden invoelbaar te maken. In de wagen zijn getuigenissen te horen van mensen die per trein uit Nederland naar de kampen zijn weggevoerd.