Canonmuseum

Slot Loevestein

In het oer-Hollandse rivierenlandschap, waar Maas en Waal samenkomen, liet ridder Dirc Loef van Horne in 1361 zijn kasteel bouwen: Slot Loevestein.

De rijke geschiedenis van Slot Loevestein beslaat zo’n 650 jaar. Nu is het kasteel, de voorburcht en het soldatendorp een museum waar je leert over Hugo de Groot, de middeleeuwen en de Hollandse Waterlinie.

Slot Loevestein
Loevestein 1
5307 TG Poederoijen

www.slotloevestein.nl

Topstukken

Slot Loevestein: trots en ongenaakbaar

Slot Loevestein, dat waakt over het Munnikenland en de rivieren, heeft door de eeuwen heen verschillende functies gehad. Ridder Dirc Loef van Horne begint tussen 1357 en 1361 met de bouw van Loevestein, strategisch gelegen op de grens van Holland en Gelre. In de 17e eeuw is het slot een staatsgevangenis. De bekendste gevangene is Hugo de Groot, die ‘ter eeuwige gevangenisse’ naar Loevestein wordt gestuurd en hier van 1619 tot zijn ontsnapping in 1621 wordt vastgehouden.

In opdracht van Willem van Oranje wordt Slot Loevestein in 1575 aangepast tot een moderne vesting. Het middeleeuwse kasteel, dat ook een levendige soldatendorp is, maakt deel uit van de Oude en Nieuwe Hollandse Waterlinie en is dus onderdeel van de landsverdediging. Nadat de militaire functie van Loevestein is opgeheven, worden het eeuwenoude slot en de vesting een plaats van herinnering en een museum met een schatkist vol verhalen.

Hugo de Groot: strijd omwille van de vrede

Hugo de Groot (1583 – 1645) is vooral bekend door zijn ontsnapping in de boekenkist en minder om zijn gedachtegoed. En dat terwijl zijn ideeën in de 17e eeuw baanbrekend zijn. Hugo de Groot schrijft een groot aantal werken over theologie, geschiedenis en rechtspraak. Zijn bekendste boek is De luri Belli ac Pacis, oftewel Over recht van oorlog en vrede, waarin hij onderzoekt of een oorlog eerlijk gevoerd kan worden.

Hugo de Groot wordt beschouwd als één van de grondleggers van het Volkenrecht, oftewel het recht tussen staten onderling. Het gedachtegoed van Hugo de Groot is daarmee nog steeds actueel. Dit portret is geschilderd door Michiel van Mierevelt, een van de meest vooraanstaande portretschilders van de 17e eeuw, die Hugo de Groot diverse malen vereeuwigt.

De echte kist?

Tijdens zijn gevangenschap in Slot Loevestein studeert en schrijft Hugo de Groot veel. De boeken die hij daarvoor nodig heeft, worden regelmatig gebracht en gehaald in een grote boekenkist. Naarmate de tijd vordert, verslappen de controles op de boekenkist. Hugo’s vrouw Maria van Reigersberch en hun dienstmeisje Elsje van Houweningen komen op het idee om Hugo in de boekenkist het slot uit te smokkelen. Via Gorinchem vlucht Hugo naar Parijs. In de Nederlanden is hij niet meer welkom.

Deze kist is niet de kist waarin Hugo ontsnapt. Er zijn diverse musea in Nederland die beweren de enige, echte boekenkist te bezitten, maar die kans is klein. Hugo wil zijn boekenkist bewaren, maar nog tijdens zijn leven verliest hij hem uit het oog. Ook op Loevestein was altijd ‘de enige echte’ kist te zien, tot slotvoogd Ridder van Rappard in de jaren tachtig toegeeft dat hij de Loevesteinse kist in 1971 voor 700 gulden op een rariteitenbeurs heeft gekocht. De museale wereld is verontwaardigd over deze onthulling, maar volgens Ridder van Rappard gaat het er niet om of dit de echte kist is, maar wat deze kist symboliseert.

Een bijzondere helm

Deze Staatse helm, een piekeniershelm uit ongeveer 1630, komt uit de tijd dat Slot Loevestein een staatsgevangenis is, waar politieke dissidenten en religieus andersdenkenden worden vastgehouden. De bekendste staatsgevangene is Hugo de Groot, die hier van 1619 tot zijn ontsnapping in 1621 opgesloten zit. Deze helm is gevonden tijdens archeologische opgravingen in de vesting en is bijzonder goed bewaard gebleven. Het is daarom een zeldzaam exemplaar.

In de 17e eeuw is Slot Loevestein een kille gevangenis, maar het is tegelijkertijd ook een levendig soldatendorp. Loevestein ligt strategisch op de grens van drie provinciën. Hierdoor heeft het kasteel door de eeuwen heen altijd een militaire functie gehad. Door de tactische ligging tussen de rivieren wordt het slot later onderdeel van de Oude en Nieuwe Hollandse Waterlinie. In 1951 wordt de militaire functie van Loevestein per Koninklijk Besluit officieel opgeheven.