Canonmuseum

Teylers Museum

Teylers Museum presenteert topstukken uit de vensters Napoleon Bonaparte en Eise Eisinga uit de Canon van Nederland. Meer over topstukken en activiteiten vind je hieronder.

Teylers Museum is het eerste en oudste museum van Nederland in Haarlem. Het museum bezit uitzonderlijke collecties, een authentiek monumentaal gebouw en een rijke geschiedenis, en heeft een manier van denken die zich kenmerkt door een drang naar vernieuwing en ontdekking en het delen van kennis om de wereld te verbeteren. 

Teylers Museum
Spaarne 16
2011 CH Haarlem

www.teylersmuseum.nl/nl

Topstukken

De Grote Elektriseermachine

Deze elektriseermachine is in zijn tijd de grootste ter wereld.  Hij is speciaal gemaakt voor Teylers Museum. De machine staat symbool voor het Verlichtingsideaal van het museum om kennis beschikbaar te stellen en actief bij te dragen aan de 18e-eeuwse wetenschap. Met de Grote Elektriseermachine wordt onderzoek gedaan naar de aard van elektriciteit. Hij kan vonken spuwen van wel 60 centimeter met een spanning van 300.000 volt.

 

Teylers Museum is tijdens de Verlichting een belangrijk kennisinstituut dat instrumenten zoals de Grote Elektriseermachine aanschaft en gebruikt voor demonstraties aan burgers en voor onderzoek. De resultaten van dit onderzoek dragen bij aan de internationale wetenschappelijke ontwikkelingen aan het einde van de 18e eeuw, die de basis vormen voor ons hedendaagse elektriciteitsgebruik.

De Ovale Zaal

Op 24 oktober 1811 bezoekt Napoleon Bonaparte Teylers Museum, dat dan alleen nog bestaat uit de Ovale Zaal. Het is het eerste museum in Nederland en wereldberoemd. In Napoleons tijd herbergt de Ovale Zaal alle collecties van het museum, bestaande uit natuurkundige instrumenten, fossielen, mineralen, munten, penningen, boeken, tekeningen en prenten. Die worden verzameld en gebruikt voor demonstraties aan burgers en voor onderzoek. De Ovale Zaal is op dat moment dan ook meer een laboratorium dan een museum.

 

Het bezoek van Napoleon aan de Ovale Zaal symboliseert zijn belangstelling voor (de nuttige toepassingen van) de wetenschap. Een onderbelicht element van Napoleon, die vooral bekend staat als staatsman en militair. De Ovale Zaal krijgt ook hoog bezoek van andere historische personen, zoals Lodewijk Napoleon, koning Willem I, tsaar Alexander I, Giuseppe Verdi en Albert Einstein.

De Mosasaurus

In 1766 wordt in de Sint-Pietersberg bij Maastricht de kaak van een onbekend dier gevonden. Teylers Museum koopt het in 1784, want het past perfect bij het onderzoek naar de aard van fossielen. Het fossiel krijgt de naam ‘Mosasaurus’, of ‘Maashagedis’. De Fransen willen de unieke kaak confisqueren en toevoegen aan de Franse schatten, maar directeur Martinus van Marum weet hen hiervan te weerhouden. Hierdoor bezit Teylers Museum nu nog steeds het eerst gevonden exemplaar van een Mosasaurus.

 

De Franse anatoom Georges Cuvier is in 1811 in Teylers Museum om fossielen te onderzoeken. Hij vermoedt dat de ‘Mosasaurus’ een uitgestorven dier is. ‘Uitgestorven’ is een term die hij enkele jaren daarvoor als eerste gebruikt. Een radicaal idee, omdat men gelooft dat niets uit Gods schepping ineens overbodig kan worden en kan verdwijnen. Door onderzoek wordt echter bewezen dat de Mosasaurus een zwemmend reptiel betreft, een soort fossiele varaan, dat ruim 60 miljoen jaar geleden is uitgestorven.

Topje van de Mont Blanc

Het topje van de Mont Blanc is in 1787 meegenomen door Horace de Saussure, tijdens de eerste wetenschappelijke expeditie naar de top van de berg. De Saussure onderzoekt onder meer de samenstelling van lucht en de eigenschappen van geluid, temperatuur en luchtdruk op grote hoogte. Om de ouderdom van de aarde te kunnen vaststellen neem hij steenmonsters mee, waaronder dit brokstuk dat hij vindt net beneden de eeuwige sneeuw van de echte bergtop.

 

In 1799 wordt het topje door Teylers Museum aangekocht. Het is een goed voorbeeld van de Verlichtingsgedachte van het museum: de drang om meer te weten te komen over bijvoorbeeld het ontstaan van de aarde en natuurkundige wetten. Als kennisinstituut verzamelt Teylers Museum allerlei van dit soort voorwerpen, maar het topje van de Mont Blanc is wel een van de meest aansprekende.