Canonmuseum

Muiderslot

Het Muiderslot presenteert verschillende topstukken die het venster Floris de Vijfde uit de Canon van Nederland illustreren. Meer over topstukken en activiteiten vind je hieronder.

Onder de rook van Amsterdam staat het Muiderslot, gebouwd door graaf Floris V. Als je door het 700 jaar oude kasteel dwaalt leer je meer over de geschiedenis van het slot en zijn beroemde bewoners.

Muiderslot
Herengracht 1
Muiden

www.muiderslot.nl

Topstukken

Het Muiderslot: het best bewaarde middeleeuwse kasteel van Nederland

Het Muiderslot is gebouwd omstreeks 1285 door de Hollandse graaf Floris de Vijfde. Het is een echte verdedigingsburcht, vol verborgen aanvals- en verdedigingswapens. Het kasteel ligt op een zeer strategische plek vlakbij Amsterdam, aan de monding van de rivier de Vecht. Hier passeren alle handelsschepen naar Utrecht. Door het heffen van tol heeft graaf Floris de Vijfde de bisschop van Utrecht aardig in de tang.

Het kasteel is een krachtig wapen: doodlopende weergangen, een rechtsdraaiende wenteltrap, dubbelloopse schietgaten en hordijzen, oftewel vliegende steigers, maken het de vijand flink lastig. De Mezekauw - drie grote werpgaten boven de poort - is een zeldzaamheid in Nederland. Naast het Muiderslot bouwt de graaf meerdere dwangburchten in West-Friesland. Hij introduceert het vierkante kasteeltype in Holland, vermoedelijk naar Engels voorbeeld.

Een levensecht middeleeuws speelzwaardje

Graaf Floris de Vijfde regeert in de riddertijd. Dit unieke kinderzwaardje staat symbool voor de adellijke opvoeding tot ridder in de middeleeuwen. Jongens van adel gaan vanaf hun zevende jaar in de leer als page. Ze leren vechten met levensecht speelgoed. De gebruikssporen op dit kinderzwaardje laten zien dat het er ook in het spel al heftig aan toe gaat.

De ridderopvoeding vindt vaak plaats buiten het eigen kasteel. Scholing van de klassieke ridderwaarden, zoals moed, trouw, eer en edelmoedigheid, vormen de basis voor een universele gedrags- of riddercode. Hiermee kunnen de Hollandse graven zich meten op het Europese speelveld. In 1277 wordt Floris de Vijfde tot ridder geslagen en vanaf dat moment mag hij zelf ook zijn eigen schildknapen tot ridder slaan.

De eerste afbeelding van graaf Floris de Vijfde op zijn eigen munt

De Hollandse graven mogen als leenheren van het Duitse Rijk munten slaan. Dit ogenschijnlijk onooglijke muntje uit ca. 1260-1266 is de eerste munt van graaf Floris de Vijfde met zijn beeltenis erop. De jonge graaf draagt een zogenaamde ringenmuts. Dit muntje is bijzonder omdat andere portretten uit zijn tijd niet bekend zijn. Het is gevonden bij het kasteel van Floris de Vijfde aan de Amstel in Amsterdam.

Graaf Floris de Vijfde leeft in een tijd waarin zijn macht steeds afhankelijker wordt van geld. Dit komt onder andere door de toenemende macht van de Hollandse steden en de internationale handel. De macht van de steden groeit dankzij de stadsrechten, verleend door de graaf. Deze stadsrechten vormen voor de graaf een belangrijke inkomstenbron, net als de tolheffing en het verlenen van privileges.