Canonmuseum

Museum Huis Doorn

Museum Huis Doorn presenteert verschillende topstukken die het venster De Eerste Wereldoorlog uit de Canon van Nederland illustreren. Meer over topstukken en activiteiten vind je hieronder.

Museum Huis Doorn, gelegen op een landgoed op de Utrechtse Heuvelrug, dankt zijn bekendheid vooral aan de Duitse ex-keizer Wilhelm II. Na diens nederlaag in de Eerste Wereldoorlog vond hij in Doorn zijn ballingsoord. Na het overlijden van de keizer werd Doorn een museum.

 

Museum Huis Doorn
Langbroekerweg 10
Doorn

www.huisdoorn.nl/nl/

Topstukken

Fort tegen verveling

Terwijl overal ter wereld bloedige veldslagen worden uitgevochten, heeft de Nederlandse soldaat Joseph Esselaar in 1916 alle tijd om dit speelgoedfort te maken. Nederland blijft de hele Eerste Wereldoorlog neutraal. Om deze neutraliteit te verdedigen blijven de militairen vier jaar lang onder de wapenen. Door gebrek aan een vijand vervelen de Nederlandse soldaten zich. Het leger ontwikkelt een gevarieerd aanbod aan cursussen en opleidingen voor hen om de tijd te doden.

De mobilisatie heeft ingrijpende gevolgen voor de Nederlandse samenleving. Duizenden mannen zijn lange tijd van huis. Vrouwen nemen het werk van mannen in fabrieken en op het platteland over. Doordat een daadwerkelijke strijd uit blijft, wordt de roep om demobilisatie onder de wachtende soldaten steeds groter.

Op de bon

Tijdens de Eerste Wereldoorlog moeten distributiebonnen zorgen voor een eerlijke verdeling van schaarse goederen. De oorlog belemmert voor Nederland de toevoer van levensmiddelen en grond- en brandstoffen. De Distributiewet van 1916 moet de voedselvoorziening stroomlijnen en prijsopdrijving tegengaan. Het Ministerie van Landbouw koopt schaarse artikelen in en stelt hiervoor maximumprijzen vast. Gemeenten kopen via het ministerie goederen in en verdelen bonnen onder de bevolking.

Door de toenemende schaarste moet het Ministerie van Landbouw overgaan tot voedselrantsoenering. Eerst is alleen brood op de bon, maar in de laatste twee oorlogsjaren geldt dit ook voor melk, aardappelen, vlees, vis, rijst, suiker, koffie, thee, boter, margarine en vet. Sommige artikelen worden vervangen door surrogaatproducten als tulpenbollenmeel of eikelkoffie. De daling van de levensstandaard veroorzaakt een steeds grotere sociale onrust. Het leger probeert voedselrellen, plunderingen en ongeregeldheden te voorkomen. 

Een vaas voor een oorlogsmisdadiger?

In 1929 geeft koningin Wilhelmina de Duitse ex-keizer Wilhelm II voor zijn zeventigste verjaardag een Delftsblauwe vaas cadeau. De koningin geeft de vaas niet persoonlijk. Dat Nederland Wilhelm in 1918 politiek asiel verleende, bracht de overheid in een lastige positie. Daarom houdt Wilhelmina afstand en bezoekt zij de ex-keizer in Doorn nooit.

In de ogen van Frankrijk en Groot-Brittannië verleent Nederland in november 1918 politiek asiel aan een oorlogsmisdadiger. De overwinnaars van de Eerste Wereldoorlog willen Wilhelm II, die zij zien als veroorzaker van de oorlog, strafrechtelijk vervolgen. In 1920 ontvangt Nederland twee uitleveringsverzoeken. Beide worden afgewezen. Het geschenk van koningin Wilhelmina staat symbool voor de eenzame laatste jaren van een genegeerd vorst in ballingschap.