Canonmuseum

Museum Catharijneconvent

Museum Catharijneconvent presenteert verschillende topstukken die de vensters Willibrord, De Beeldenstorm en De Statenbijbel uit de Canon van Nederland illustreren. Meer over topstukken en activiteiten vind je hieronder.

Museum Catharijneconvent, gevestigd in een voormalig klooster, geeft met een uitgebreide collectie objecten een beeld van de christelijke kunst- en cultuurgeschiedenis van Nederland.

 

Museum Catharijneconvent
Lange Nieuwstraat 38
Utrecht

www.catharijneconvent.nl

Topstukken

Sint-Maarten vernielt afgodsbeelden

Stenen bijl met zilveren vatting

Volgens een legende is dit de hamer waarmee Martinus van Tours, ofwel Sint-Maarten, de duivel heeft geslagen en afgodsbeelden heeft vernield. Sint-Maarten zette zich in de vierde eeuw als bisschop van Tours in voor de verspreiding van het christendom in het westelijke deel van Europa. Hij stichtte een klooster en verschillende kerken. Al gauw na zijn dood in 397 werd hij vereerd als beschermheilige van de armen.

De hamer wordt in de middeleeuwen als reliek vereerd, en is een van de weinige bewaard gebleven rijkdommen uit de schatkamer van de Utrechtse Dom. Het opschrift op de steel luidt: Ydola vana ruunt/ Martini cesa securi/ nemo deos credat/ qui sic fuerant ruicuri (De ijdele afgodsbeelden storten neer, getroffen door de bijl van Martinus. Laat niemand geloven dat het goden zijn die bestemd waren om zo neer te storten).

Willibrord komt aan in Nederland

Aurifries, mogelijk van de hand van Jacob van Malborch

Op deze geborduurde strook – een zogenaamd aurifries – wordt de aankomst in Nederland van Willibrord in het jaar 690 voorgesteld. De baardeloze bisschop, met een kruisstaf in zijn linkerhand, verlaat zojuist het schip. Achter hem zijn nog drie van zijn volgelingen zichtbaar. Dit aurifries getuigt van de grote verering van Willibrord in de 16e eeuw, toen dit zeer kostbare borduurwerk werd gemaakt.

Willibrord komt in 690 vanuit Engeland aan in het land van de Friezen. Een groot gebied, waarin toen ook Dorestad, het huidige Wijk bij Duurstede, en Utrecht lagen. Vanuit Utrecht begint Willibrord met zijn metgezellen aan zijn missie: de Friezen bekeren tot het Christendom. Ze zijn succesvol, tegen het eind van Willibrords leven is het nieuwe geloof al ver verspreid.

 

Een monnik uit Wittenberg opent het debat

Portret van Maarten Luther door Lucas Cranach

In het Wittenberg (Duitsland) zoekt de monnik Luther naar God. Hij bestudeert de Bijbel en wil hier graag over debatteren. Op de vooravond van Allerheiligen, 31 oktober 1517, opent hij de discussie met vijfennegentig stellingen.

Vijfennegentig stellingen, geschreven in het Latijn. Kunnen die de wereld veranderen?

Het aanslaan van de stellingen door Luther op de deur van de Slotkapel in Wittenberg is het symbolische begin van wat wij nu de Reformatie noemen. Hiermee kwam een beweging op gang die tot op de dag van vandaag haar stempel drukt op onze samenleving.

Lucas Cranach heeft zijn vriend Luther vaak geschilderd. Dit portret vervaardigde hij in 1546, Luthers sterfjaar.

Puin van de Beeldenstorm

Christuskop met doornenkroon

Van 10 augustus tot begin oktober 1566 woedt de Beeldenstorm in de Nederlanden. Veel kerken, kloosters en kapellen worden ontdaan van hun katholieke symbolen. Heiligenbeelden en schilderijen worden verwijderd of vernield. Deze Christuskop, die is opgebaggerd uit de Maas bij Ravenstein, toont de gewelddadige vernielingen. Ook altaren moeten het ontgelden. De kerken kunnen daarna gebruikt worden voor de gereformeerde eredienst. Gods Woord staat hierin centraal: de Bijbellezing en uitleg door de predikant. De Beeldenstorm zal uiteindelijk mede leiden tot de Opstand tegen het katholieke Spanje.

Een eerwaardige bewaarplaats

Kist voor de originele stukken van de Statenvertaling

In de zeventiende eeuw is de gereformeerde kerk de enige kerk die door de regering wordt erkend. De protestanten gooien alle katholieke gebruiken overboord en halen alle pracht en praal uit hun kerken. Alleen de Bijbel, het Woord van God, telt nog.

Omdat iedereen die bijbel moet kunnen lezen, wordt in 1618 opdracht gegeven om een nieuwe bijbelvertaling te maken. Deze kist is speciaal gemaakt om de oorspronkelijke manuscripten en het eerste exemplaar van de Statenvertaling te bewaren. Het tekent de bijna heilige status van het geschreven Woord.