Fietsen tegen auto’s
Protesteren is vaak de grens opzoeken. Soms maakt een actie juist meer indruk door regels te overtreden. In oktober 1960 sluit de gemeente de Leidsestraat af voor fietsers. Veertig studenten rijden er tóch doorheen met spandoeken. Het is het begin van Amsterdam als fietsstad.
Later, in de jaren zeventig, plannen bestuurders een brede snelweg dwars door de Nieuwmarktbuurt. Bewoners komen massaal in opstand. In 1975 breken er rellen uit waarbij tientallen gewonden vallen. Maar de weg komt er niet: de bewoners winnen.
Johnson moordenaar
Demonstreren is een grondrecht. In de jaren zestig wordt daar fel gebruik van gemaakt, onder meer tijdens de protesten tegen de oorlog in Vietnam. Op borden staat Johnson moordenaar, gericht tegen de Amerikaanse president. De rechtbank noemt het een belediging van een bevriend staatshoofd. De demonstranten verliezen hun zaak, maar door zulke protesten leert de overheid beter omgaan met verzet en kritiek.
Geen woning, geen kroning
In 1980 komt het opnieuw tot hevige rellen. De woningnood is groot en krakers verdedigen leegstaande panden tegen sloop. Bij de ontruiming van de Vondelstraat komt de woede tot een kookpunt. De politie zet zelfs legertanks in. Twee maanden later, tijdens de kroning van koningin Beatrix, klinken de leus Geen woning, geen kroning! Veel Amsterdammers steunen de krakers, maar het geweld roept vragen op: hoe ver mag verzet gaan?
Protest in de huidige tijd
In 2020 vult de Dam zich onverwacht met duizenden mensen die protesteren tegen racisme en politiegeweld. Ook op het Museumplein vinden protesten plaats tegen de coronaregels, met leuzen als Ik ben een mens, geen QR-code. Activisten blokkeren de universiteit als protest tegen het genocidale Israëlische optreden in Gaza, en leggen het verkeer stil om aandacht te vragen om de klimaatcrisis.
Amsterdam heeft in zijn geschiedenis veel te danken aan mensen die durven te protesteren en het gezag uitdagen. Door die eigenwijze Amsterdammers is de stad opener en diverser geworden. Juist dat telkens opnieuw aftasten van hoe ver je mag gaan, houdt de democratie van Amsterdam levend.
