Een paleis
In 1795 vallen Franse troepen Nederland binnen. De oude Republiek verdwijnt en met hulp van de Fransen roepen de Nederlandse patriotten een nieuwe eenheidsstaat uit. Maar die vrijheid duurt niet lang: in 1806 benoemt keizer Napoleon zijn broer Lodewijk tot koning van het Koninkrijk Holland.
Lodewijk Napoleon wil van Amsterdam het centrum van zijn rijk maken. Het stadhuis op de Dam moet zijn paleis worden. In 1808 moeten alle stadsbestuurders het gebouw binnen een maand verlaten. Ze verhuizen naar het Prinsenhof aan de Oudezijds Voorburgwal, nu Hotel The Grand. Lodewijk laat binnen houten wanden plaatsen om van de zalen koninklijke kamers te maken. Buiten verschijnt een nieuw balkon. Vanaf daar kan hij zijn onderdanen toespreken.
Koning op de Dam
Niet iedereen is blij met de plannen. De patriot Johan Valckenaer vindt de Dam te druk en ongeschikt als koninklijk plein. Overal staan karren, vaten en kisten, en het verkeer loopt vast. Toch gaat de verbouwing door. Lodewijk laat zelfs het oude Waaggebouw slopen. De Dam verandert van burgerplein in een nationaal machtscentrum. Voortaan is er plek voor optochten en feestelijkheden voor de koning.
Lodewijk zelf is zelden in zijn paleis. Zijn vrouw Hortense vindt de stad vies en mist de paleistuinen van Parijs. In 1810 wordt Lodewijk door zijn broer afgezet en wordt Nederland onderdeel van het Franse Keizerrijk. Amsterdam mag zich ‘derde hoofdstad’ noemen, na Parijs en Rome.
Hoofdstad zonder macht
Na de val van Napoleon in 1813 krijgt Amsterdam het paleis terug. De stad schenkt het meteen aan de nieuwe koning Willem I, als teken van trouw. Amsterdam mag zich hoofdstad noemen, maar niet de macht uitoefenen. Het parlement komt namelijk in Den Haag te zitten. Zo nu en dan duikt het oude gevoel van verloren macht op. In 1980, bij de bouw van de Stopera, het nieuwe stadhuis, demonstreren Amsterdammers. ‘Het stadhuis van Amsterdam staat op de Dam’ klinkt er. Wie weet verhuist het stadhuis ooit nog terug…
