Canonmuseum

Hunebedcentrum

Het Hunebedcentrum presenteert verschillende topstukken die het venster Hunebedden uit de Canon van Nederland illustreren. Meer over topstukken en activiteiten vind je hieronder.

Het Hunebedcentrum in het Drentse Borger brengt bezoekers terug naar de tijd van de eerste landbouwers. Deze boeren bouwden indrukwekkende stenen grafmonumenten: de hunebedden.

Hunebedcentrum
Bronnegerstraat 12
Borger

www.hunebedcentrum.eu

Topstukken

Hunebed D27

Het grootste hunebed van Nederland

De eerste boeren in Drenthe gaan rond 3400 v. Chr. wonen op een vaste woonplaats in de buurt van een beek. Zij houden vee, verbouwen gewassen, en hebben potten, kuilen en huizen om voorraden in te bewaren. Zij maken prachtige graven om hun doden bij te zetten. Deze hunebedden, met stenen die enkele tientallen tonnen wegen, laten zien dat ze dat belangrijk vonden: het bouwen ervan kost veel inspanning.

Ze geven de doden voorwerpen mee voor de reis naar en hun leven in het hiernamaals: sieraden, wapens, gereedschappen en in potten: eten en drinken. Door de trechtervorm van een van die typen potten is de naam ontstaan voor deze mensen: trechterbekerboeren.

De Trechterbeker

Het symbool van een volk

De hunebedbouwers maken ware kunstwerken van hun potten. Zo ontwerpen ze een compleet servies met trechterbekers, amforen, zuigflesjes, emmers, schalen en kraaghalsflesjes. Deze trechterbeker heeft de kenmerkende vorm en de prachtige geometrische versiering die het symbool zijn geworden van deze mensen: de mensen van de trechterbekercultuur.

Hunebedbouwers gebruiken hun aardewerk voor voedselbereiding, het eten en drinken en voorraadopslag, maar ook bij rituelen: het begraven van overledenen of het brengen van een offer in het veen. De overledene krijgt potten met eten en drinken mee op zijn reis naar het dodenrijk. Zulke trechterbekers zijn in het hele gebied van deze mensen te vinden van Nederland tot aan Polen en van Zweden tot aan Zuid-Duitsland.

De geslepen stenen bijl

Vlijmscherp vakwerk

Voor elke hunebedbouwer is de geslepen bijl van natuursteen of vuursteen een onmisbaar gereedschap voor zijn dagelijks werk. Daarmee is hij in staat in weinig tijd bomen te kappen, en om huizen te bouwen en een boomstamkano te maken. Deze bijl van natuursteen is nooit gebruikt en toch meegegeven in het graf. De overledene moest het gat voor de steel maar maken in het volgende leven.

Het maken van een bijl van vuursteen is een precies werk, waarbij je de vuurstenen knol moet kunnen lezen. Niet iedere hunebedbouwer is daarin even bedreven. Als de ruwe vorm klaar is, volgt het slijpwerk. Als de bijl slijt door het gebruik, slijp je hem steeds opnieuw.

Het steentijdhuis

Een huis met een ziel

In het huis van een boer in de steentijd is ruimte om te koken, te slapen en om grondstoffen en eten te bewaren. Het steentijdhuis is een reconstructie op basis van grondsporen. Dat zijn verkleuringen in de bodem die laten zien waar palen, muren en de vuurplaats zijn geweest. Bijzonder is dat in dit huis een graf is gevonden.

Van het steentijdhuis weten we de afmetingen, namelijk 5 bij 11 meter. Over de functie van de ruimtes is weinig bekend. We kunnen slechts gissen waarom in dit huis een graf te vinden is. De aanwezigheid ervan geeft het huis wel een bijzondere betekenis.

Prehistorische akker

Trechterbekerboeren zetten het land naar hun hand

De trechterbekerboeren zijn de eerste boeren in Noord-Nederland. Hun dieet bestaat uit vlees, granen en erwten, maar ze verzamelen nog veel in de natuur, net als de jagers-verzamelaars. De boeren en boerinnen van de trechterbekercultuur maken de grond geschikt voor akkerbouw: ze ploegen de aarde en zaaien granen en erwten naast oliehoudende zaden, zoals vlas en maanzaad. 

De eerste boeren zetten stukjes van het landschap naar hun hand door stukken oerbos in brand te zetten en hier een akker of omheinde weide op aan te leggen. De aslaag zorgt voor een vruchtbare laag op de akker. Toch blijft de invloed van de mens klein. Runderen, schapen, geiten en varkens worden gehouden op het erf. De oogst wordt bewaard in potten, kuilen en huiden. De oogsten mislukken nog weleens, dan liggen honger en sterfte op de loer.

Activiteiten