tegel

haard- en nistegels

Wandtegels kwamen in zwang nadat houten huizen vaak in vlammen opgingen door open vuur. In stenen huizen wilde men dat voorkomen door rond het vuur een schouw te plaatsen. De achter- en zijwanden werden bedekt door tegels. Direct achter het vuur plaatste men haardstenen en later een haardplaat. Om hygiënische redenen werden ook muren in keukens betegeld.
De wandtegels hadden prachtige afbeeldingen of motieven, zoals dieren of kinderspelen, maar ook Bijbelse voorstellingen voor diegenen die niet konden lezen maar wel het beeldverhaal konden volgen. Historie- en bijbeltegels werden vaak in tableaus geproduceerd.
Een flink aantal van de afgebeelde tegels komen uit boerderij De Grote Geer, maar ook uit Veerhuis Landlust in Schalkwijk.

Bronvermelding

 

Bronnen :

  • Frederiks, Pieter e.a., 2016: Tegels spreken, Bouwkeramiek uit stad en land. Archeologische Werkgroep ‘Leen de Keijzer’ Houten
  • Wttewaall, Otto, Rondom de Leedijk, 2003: Meer dan 200 jaar bewoningsgeschiedenis van de Houtense Vinex-locatie, De Kunstfabriek
  • Rob Heijnen, Rob: De Duivel op Landlust, Tijdschrift Het Kromme-Rijngebied nr 2/3 2016, blz. 18-25

 

Afbeeldingen:

  • Blauwe tulptegel versierd met accolades, 1625-1650, De Grote Geer (AWG)
  • Idyllisch landschap met vrouw en man bij een fontein, 1600-1700, blauwe tegel met op de hoeken een spinnenkopmotief, Utrechtse tegelbakkerij (AWG)
  • Pauw, blauwe tegel met op de hoeken een ossenkopmotief, 1500-1600 (AWG)
  • Jezus wordt gevangen genomen, fragment bijbeltegel mangaankleurig, van boerderij ’t Groen Houten (AWG)
  • Pompadourtegels, mangaankleurig, een 4-pas waarvan er een ontbreekt, met sinaasappels? (AWG)
  • Tulptegels in een 4-pas waarvan er een ontbreekt, 1700-1800, mangaankleurig (AWG)
  • Pilaartegels, 1800-1825, links de twee pilaren mangaankleurig, rechts twee details, Plein Houten, (AWG)
  • Schouw uit boerderij Kortland in ’t Goy (Peter Koch)
  • Schildpadtegel, (AWG)
  • Michaël en de Duivel (Openbaring Hst 12), blauwe tegel, 1600-1700, Landlust, Schalkwijk (Peter Koch)
  • Blauwe terptegel, 1600-1700, met op de hoeken een spinnenkopmotief
  • Schouw uit Landlust, Schalkwijk (Peter Koch)
  • Vier blauwe tegels met boven de engeltjes en daaronder spelende kinderen, Landlust, Schalkwijk (Peter Koch)
  • Blauwe nistegels zijn afkomstig van de voormalige boerderij De Fox (AWG)
  • Zijkant nistegel afkomstig van de voormalige boerderij De Fox (AWG)
  • Blaker, 1500-1700, boerderij Overdam (AWG)

 

De blaker en enkele tegels zijn te zien in het archeologiemuseum in “het Oude Station” in Houten.