+110

schaal van terra sigillata

castellum Fectio, grootste fort van Nederland

Deze schaal van terra sigillata is een van de vele objecten die zijn gevonden op de grens van Bunnik en Houten tijdens opgravingen van het Romeinse fort Vechten, Castellum Fectio. Terra sigillata betekent gestempeld aardewerk. Het was ‘het Wedgewood’ van de Romeinen.
Castellum Fectio behoort tot de Neder-Germaanse Limes en is onderdeel van het UNESCO werelderfgoed. Gesticht in het begin van onze jaartelling, zou het volgens de Romeinse machthebbers een rol moeten spelen bij de expansie van het Romeinse rijk, oostelijk van de Rijn. In het fort werden troepen samengetrokken en in de haven was ruimte voor schepen van de Rijnvloot. Maar het liep dramatisch af. Romeinse legers te velde werden in het jaar 9 verslagen en Rome wees de Rijn uiteindelijk aan als grens van het Rijk. Het fort werd verwoest tijdens de Bataafse opstand in 69. Maar de krijgskansen keerden en het castellum werd op vrijwel dezelfde plek herbouwd. Weldra was er sprake van welvaart en er ontstond een flink kampdorp - vicus - oostelijk van het fort en een kleine vicus westelijk van het castellum.
Omstreeks het jaar 270 werd het inmiddels stenen fort definitief ontruimd, omdat de Romeinen voor een andere militaire strategie kozen. Dat was ook het einde van beide vici.
Rond 1870 werd het Fort Vechten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie gebouwd, direct naast het Romeinse castellum, maar grotendeels op het terrein van de oostelijke vicus.

Bronvermelding

Bronnen:

Frederiks, Pieter e.a., 2018: Schatten van Vechten Fectio, Het Romeinse fort en het achterland, Archeologische Werkgroep ‘Leen de Keijzer’, Houten
Frederiks, Pieter e.a., 2013: Terra sigillata, Het Wedgewood van de Romeinen, Archeologische Werkgroep ‘Leen de Keijzer’, Houten
nl/Romeinse Limes

Afbeeldingen:

De Rijn als grens van de Neder-Germaanse Limes met daarop aangegeven de plaatsen waar de forten staan en waarop Houten als achterland staat aangegeven (Limes)
Impressie van Castellum Fectio met de Rijn, de vicus west en de vicus oost (Gerard Baars)
Impressie van een Thracische ruiter met adelaarshelm (Peter Koch)
Schoenzool van bovenaf, van opzij en vanonder met zichtbaar de spijkers, afkomstig van Vechten (AWG)
Fragment van een terra sigillata kom, rijk versierd met een voorstelling van een gevecht met een beer. Fragment afkomstig van Vechten (AWG)
Romeins schip van bovenaf met kajuit, zeil en een voorstelling van het interieur van de kajuit (Kevin Wilson)
Bootshaak, afkomstig van Vechten (AWG)
Potje met radversiering, zwart beschilderd, gevonden in Vechten (AWG)
Detail van een terra sigillata wrijfschaal waarvan een leeuwenkopje dient als schenktuit, afkomstig van Vechten (AWG)
Munten van enkele keizers ten tijde van de Romeinse overheersing rond Castellum Fectio
Reconstructie van een smal streephuis met de korte voorzijde aan de weg en achter een tuin. Hiervan hebben er een flink aantal gestaan in de vici bij Castellum Fectio
Een bronzen boogfibula, mist naald, gebruikt als mantelspeld, gevonden in Vechten (AWG)
Kruikamfoor, gebruikt voor vloeibare stoffen zoals wijn of olie, afkomstig van Vechten (AWG)
Olielampje, gevonden in Vechten (AWG)

Verschillende voorwerpen uit Castellum Fectio zijn te zien in het archeologiemuseum in "het Oude Station" in Houten.