jacobakannetje

exclusief drinkgerei in de late Middeleeuwen

Jacobakannen waren in de late Middeleeuwen erg in de mode en werden in grote aantallen gekocht. Ook op de Felixhoeve, toentertijd aan de weg naar Wulven, dronk men bier of wijn uit deze kannen. Bij het proosten zal er wel eens een gesneuveld zijn en vervolgens in de beerput of sloot terecht zijn gekomen.
De vroege kannen zijn van lichtgrijs ongeglazuurd keramiek en zijn zo'n 20–30 cm hoog. Ze zijn vrijwel cilindrisch en hebben een diameter van ongeveer 10 cm. In later tijd werden ze smaller en kregen een eivormige buik. De kan heeft een bandvormig oor als handvat en staat op een vaak toegeknepen gewelfde standring.
De Jacobakan is vernoemd naar Jacoba van Beieren, gravin van Holland. Haar betrokkenheid is een legende die niet waar is. De kannen werden al vanaf circa 1375 in het Duitse Siegburg vervaardigd en werden in de 15e en 16e eeuw steeds smaller zoals dit model. Het verhaal van de Jacobakan ontstond in de 17e eeuw toen grote aantallen van deze kannen werden gevonden in de slotgracht van Kasteel Teylingen, het kasteel waar Jacoba van Beieren haar laatste jaren doorbracht.

Bronvermelding

bronnen:

  • Broek, Michel van den, 2024: Geen ordinaire ruzie om een beeldje, Schalkwijk
  • Website Oud Houten
  • Heijmink Liesert, M., 1995: De Kathedraal van Het Sticht, De parochiekerk van de heilige Michael te Schalkwijk, Iberodruk, Houten
  • Koch, Peter e.a., 2023:  Kastelen, kruiken en kloostermoppen, Houten in de middeleeuwen, Archeologische Werkgroep ‘Leen de Keijzer’
  • 2005: Houten, Het kasteel, de put en het paard, Fietsroute 37, Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek
  • Herwijnen, J. van, 2020: Een opgraving Felixhoeve Houten

 

afbeeldingen:

  • Jacobakan, 1300-1600. Siegburg steengoed, gevonden op de Felixhoeve (AWG)
  • De ingang van de huidige boerderij Felixhoeve, Koedijk 2 (Peter Koch)
  • Jacoba van Beieren (1401-1436), gravin van Holland en Zeeland (Wikipedia)
  • Gezicht op de voor- en zijgevel van kasteel Wulven met het poortgebouw, Aquarel uit 1750 (RAZU)
  • Vloeistofkan, 1400, grijs aardewerk, gevonden op Felixhoeve (AWG)
  • Fragment van een steengoedkan, 1500-1600, gevonden op Felixhoeve (AWG)
  • Fragment van een steengoedkan, 1500-1600, Gevonden bij de Felixhoeve (AWG)
  • Tekening in vogelvlucht van kasteel Wulven waarop de kapel is aangegeven (Peter Koch)